Po Babci zostało mi trochę szpargałów – głównie dokumentów i książek. Między innymi pozostawiła mi w spadku przedwojenne książki dotyczące prowadzenia domu. Książki nie są zaczytane – co prawda ze starości pożółkły im kartki, ale nie mają pozaginanych rogów ani odcisków po zatłuszczonych palcach. Babcia z książek nie korzystała, bo nigdy tak naprawdę nie prowadziła domu. Krótki okres jej małżeństwa przerwała wojna i wkrótce została wdową. Nie zajmowała się profesjonalnie domem, bo życie wypełniała jej praca, konspiracja i utrzymywanie przy życiu mojego chorowitego w dzieciństwie Ojca. Tak więc książki o prowadzeniu gospodarstwa domowego bezużytecznie przeleżały na etażerce blisko 70 lat i po śmierci Babci trafiły do mnie.

Mam przed sobą dwutomową encyklopedię „Kultura i życie domowe – Dzieło encyklopedyczne do użytku codziennego. Podręcznik wszelkich praktycznych wiadomości. Doradca w czasach zdrowia i choroby”. Wydawca, autor i rok wydania jest niestety nieznany ponieważ zaginęła strona tytułowa. Ale wykaz licznych współpracowników wskazuje, że encyklopedia jest inicjatywą międzynarodową. Wydrukowano to dzieło w Katowicach – w drukarni „Vita”. Encyklopedia składa się z XV ksiąg obejmujących tematyką właściwie wszystkie dziedziny życia – od urządzania mieszkania, ogrodu, hodowli zwierząt, szycia, gry na fortepianie aż do porad zdrowotnych i intymnych. Dziś więc kartka konkretna i dotycząca praktycznych aspektów życia – pozwolę sobie zacytować fragment dotyczący chowu kur i ich gotowania, który obrazuje przed jakimi wyzwaniami stały przed wojną kobiety prowadzące dom. W rozdziale kucharskim znalazłem również tekturową busolę, która pozwala skomponować „24 obiady zwyczajne przystosowane do danej pory roku” – dodam, że obiady czterodaniowe. Oto fragment encyklopedii pt „Skrzydlate rozkosze”.

„ ….Najodpowiedniejsze do chowu rasy obiecujące największą wydajność i najlepszy smak.

Białe amerykańskie leghorn

Przybyły one przez Włochy z Ameryki do Europy przed mniej więcej 20 laty. Wydajność tych kur wynosi rocznie 300 jaj na jedną kurę.

Białe Wyandoty

Pochodzą również z Ameryki; do nas przybyły przed 50 laty i osiągnięto tu z niemi doskonale wyniki; wytrzymują jak Rhodelandery słotę, znoszą jaja w zimie a przeciętnie rocznie sztuk 185.

Czerwone Rhodelandery

Przybyły do nas z Ameryki przed 28 laty, wzięły nazwę swą od nazwy północnoamerykańskiego kraju Rhode Island. Rasę tę można uczynić łatwo i bardzo użyteczną, jest ona wytrzymała na słotę i znosi licznie jaja w zimie. Ogólnie w środkowej Europie znosi rocznie 250 sztuk jaj.

Kury włoskie

osobliwie z gatunku o upierzeniu kuropatwy, zyskują sobie u nas coraz większe wzięcie; hodowane były najpierw w Ameryce skąd przyszły do Europy. Są one bardzo odporne i można je doprowadzić łatwo do większej wydajności, nawet do 290 jaj rocznie. Wartość ich polega głównie na ich własności polegającej na tem, że znoszą jaja pilnie w zimie

Dobór rozpłodników

Wybierając rozpłodniki trzymajmy się jednej zasady: tylko najlepsze kury i koguty dobremi są rozpłodnikami!

( … )

„ …Ze względu na ich najróżnorodniejszą użyteczność cieszą się kury w kuchniach wielkim popytem. Spożywa się je od najwcześniejszej wiosny, już jako pieczone kurczęta, kiedy to stanowią ozdobę każdego spisu potrawa, aż do późnej jesieni kiedy jako wyrosłe kury dają znakomitą pulardę. Sposoby przyrządzania są najrozmaitsze: pieczone, jako kura w rosole, smażone lub duszone, podawane na zimno lub na gorąco. Zawsze stanowią pożądaną odmianę.

Rozbieranie drobiu

Zabić kurę poderżnięciem szyi tuż pod głową. Oskubać na sucho lub zanurzyć na kilka minut w gorącej wodzie, trzymając kurę za nogi. Pierze da się wówczas łatwo wyskubać, a z pozostałych puszek opalić nad płomieniem lampki spirytusowej lub płonącym papierem. Obsuszyć, poobcinać nóżki w kolankach, wykłuć oczy i odciąć koniec dzioba; położyć kurę na grzbiecie, otworzyć ją od dołu aż do mostka ostrożnie nożem, tak aby wnętrzności nie pokaleczyć. U góry, od głowy zsunąć skórkę i odciąć główkę wraz z szyjką. Przez otwór zrobiony nożem wyciągnąć wnętrzności wraz z żołądkiem sercem i wątróbką. Z wątroby usunąć żółć, żołądek przekroić, zawartość wyrzucić i oderwać żółtą skórkę, w żołądku się znajdującą. Następnie wymyć kurę z zewnątrz i wewnątrz zmieniając wodę 2-3 razy. Pozostawić by odciekła i położyć na lodzie lub w chłodnem miejscu na 2-3 dni. Gdy kura ma być pieczona wystarczy zostawić ją na kilka godzin.

Duszone kurczęta z cytryną

Porządnie oczyszczone i przysposobione kurczęta posolić wewnątrz i zewnątrz, skropić sokiem cytrynowym, obłożyć cienkiemi plasterkami słoniny i ułożyć do rondla z rozpalonem masłem. Wcisnąć soku z pół cytryny, dolać trochę gorącej zupy lub wody i dusić aż będą miękkie obracając kilkakrotnie aby do rondla nie przylgnęły. Gdy kurczęta są już miękkie zaprószyć sos kopiastą łyżką mąki i zalać zupą.

Gołębie

Przyrządza się i piecze tak samo jak kurczęta.

Ragout z drobiu

Dowolne mięso z drobiu, mleczko, podróbka albo grzebienie kogucie, wątróbki z drobiu, zielony groszek i pieczarki ugotować na miękko – naturalnie każde z osobna – zrobić ciemniejszy lub jaśniejszy sos zaprawiony zieloną pietruszką, skórką i sokiem z pół cytryny i włoszczyzną, zalać rosołem z drobiu ale tylko tyle aby był gęsty. Wszystko razem podgotować. Włożywszy na półmisek ubrać ryżem, półksiężycami z kruchego ciasta lub krokietami. Wykwintne ragout można też podawać w muszelkach, zapiekając je uprzednio nieco w rurze ….”

Smacznego!!!